آیا دمای بالا می تواند همه گیری ویروس کرونا را کاهش دهد؟

این روزها هوا رو به گرم تر شدن است. عده ای می گویند، شیوع سارس با گرم شدن هوا به پایان رسید، بنابراین ویروس کرونا احتمالا در تابستان از بین می رود. پس آیا می توانیم بگوییم که همزمان با گرم شدن هوا این بیماری از بین می رود؟ متاسفانه پاسخ به آن چندان ساده نیست.

آیا ویروس سارس به دلیل دمای بالای هوا از بین رفت؟

متاسفانه باید بگوییم که این طور نبود. یافتن نمونه هایی که خلاف آن را نشان دهد، ساده است. شهر تورنتو در پایان ماه فوریه سال 2003 نخستین مورد سارس را اعلام کرد و تا پایان ماه مارس بیماری به اوج رسید. با محدودیت های دولت و اقدامات قرنطینه ای، تورنتو در ماه مه شیوع ویروس را کنترل کرد. مردم به این باور رسیده بودند که بیماری به پایان رسیده، اما شیوع ویروس از سرگرفته شد. البته، خوشبختانه اداره محلی به سرعت اقداماتی در پیش گرفت. بسیاری از کارشناسان معتقدند از بین رفتن سارس ارتباط نزدیکی با اقدامات کشور در پیشگیری از بیماری همه گیر دارد و دمای هوا عامل مهمی نیست.

اگر تورنتو در دومین دوره شیوع سارس تنها منتظر بالا رفتن دما می ماند، نمی توان تصور کرد که با چه نتیجه ای رو به رو می شد، بنابراین، نمی توان گفت که سارس با رسیدن فصل تابستان به طور طبیعی از بین رفت، بلکه ما اتفاقا در تابستان شیوع سارس را کنترل کردیم.ما می توانیم مناطق دارای دمای بالای هوا را مورد تحلیل قرار دهیم. اول نگاهی به کشور هند می اندازیم. در حال حاضر دمای هوای هند به بیش از 30 درجه سانتی گراد رسیده، دمای هوا در برخی مناطق حتی بیش از 40 درجه سانتی گراد است. اما با وجود دمای بالا، شیوع ویروس کرونا در هند چگونه است؟ شمار موارد شناسایی شده در هند پی در پی بالا می رود و موارد شناسایی شده جدید روزانه به سه هزار مورد رسیده است، سرعت رشد با اوج شیوع این ویروس در چین نزدیک است. حالا به سنگاپور که دمای آنجا هم 30 درجه است، نگاهی می اندازیم. به عنوان یک کشور که تنها نصف شهر ووهان جمعیت دارد، موارد شناسایی شده این کشور به بیش از 20 هزار مورد رسیده است. البته برخی مناطق با دمای بالای هوا هم هست که شیوع این ویروس را به خوبی کنترل کرده اند، مانند تایلند. دمای تایلند هم بالاتر از 30 درجه سانتی گراد است، اما از 10 آوریل شیوع ویروس کرونا دراین کشور به طور مشخص کاهش یافته است. با این مقایسه ها می بینیم که وضعیت کشورهای با دمای بالا با کشورها در مناطق معتدل شبیه است، برخی از کشورها اقدامات پیشگیرانه خوب داشته اند، برخی کشورها خیر! به همین جهت، نقش دمای بالا در کنترل شیوع ویروس کرونا، آنقدر نیست که انتظار داریم.

تحقیقات در مورد ویروس کرونا درارتباط با دمای هوا چه چیزی را نشان می هد؟

اگر شیوع ویروس کرونا در سراسر جهان مهار نشده و به همه گیری بلندمدت تبدیل شود، پس فصل و دمای هوا عاملی بسیار مهم خواهد بود. اما با پژوهش های کنونی تنها می توانیم بگوییم نتایج معمولا با هم فرق دارد. نتیجه پژوهش های کنونی به دو شکل تقسیم شده، یکی در آزمایشگاه صورت می گیرد و دیگری با آمار موجود برآورد می شود. در آزمایش های آزمایشگاهی به طور مصنوعی تغییراتی در محیط ایجاد شده و فعالیت ویروس مشاهده می شود. یک پژوهش در هنگ کنگ نشان می دهد که ویروس در 22 درجه سانتی گراد پس از 14 روز غیر فعال می شود؛ و در دمای 37 درجه سانتی گراد تنها پس از یک روز غیر فعال خواهد شد. اما مساله این نوع آزمایش ها این است که آزمایشگاه به سختی وضعیت واقعی را نشان می دهد. وضعیت شیوع ویروس در میان جمعیت خیلی پیچیده تر است و دمای بالای هوا نشانگر کاهش توان سرایت و آلایندگی ویروس نیست. بنابراین برآورد آمار مجود دشوارتر می شود. تفاوت سیاست ها و سطح دانش پزشکی در کشورها نیز در نتیجه پژوهش ها تاثیر گذار است. برای ما خیلی سخت است که با آمار کنونی پیش بینی کنیم آیا شیوع این ویروس با دما ارتباط دارد یا خیر.

بالا رفتن دما اثر مفیدی بر نابودی ویروس دارد اما شرطِ کافی نیست. چون در شیوع ویروس، عوامل بسیار زیادی تاثیر گذار است. به هر حال فعلا تنها می توانیم منتظر تحقیقات بیشتر باشیم و ضمن انتظار از بین رفتن ویروس، برای مبارزه با آن آماده باشیم.