تحليلي بر پديده دستفروشی در شهر و آثار آن بر حجم ترافيك پياده و سواره شهري

مهندس عادل سعیدی پور فوق لیسانس مهندسی صنایع و مدرس دانشگاه ؛  امروزه پدیده دستفروشی که از جمله مشاغل بخش غیررسمی شهر می‌باشد، پدیده ای شناخته شده و در عین حال پیچیده به نظر می‌رسد. گذشته از مسائل و مشکلات به وجود آمده توسط دستفروشان، این دسته از فروشندگان فرصت‌های ارزشمندی را نیز برای شهر و شهروندان مهیا می‌سازند. ایجاد اشتغال هرچند موقت برای افراد بیکار جامعه و به تبع آن کاهش انحرافات اجتماعی، کاستن فشار اقتصادی بر اقشار کم درآمد جامعه و … نمونه‌هایی از این فرصت‌ها می‌باشند. اما مهم‌ترین مسئله ای که بسیاری از شهرها در این رابطه با آن مواجه هستند، مشکل حضور دستفروشان در پیاده روهای مراکز شهرهاست که موجبات ترافیک پیاده و سواره و ازدحام جمعیت در بخش مرکزی شهر را فراهم می‌نمایند. از همین رو در بسیاری از شهرها – از جمله شهر اهواز – مکان‌هایی ویژه در قالب طرح‌های ساماندهی دستفروشان شهری جهت حضور این دسته از فروشندگان در نظر گرفته شده است. به دنبال آن است که علاوه بر برررسی پدیده دستفروشی در شهر، تأثیرات حضور یا عدم حضور دستفروشان در شهر را بر ترافیک پیاده و سواره شهری مورد بررسی قرار دهد.  و حجم ترافیک سواره در مرکز شهر دارد

پيشنهادها
رابطه مستقيم بين تعداد دستفروشان و حجم ترافيك پیاده و سواره در مركز شهر حكايت از آن دارد كه افزايش تعداد دستفروشان در مركز شهر، ازدحام جمعيت عابر پياده و نيز افزايش ترافيك سواره را به همراه دارد. از سوي ديگر رابطه معكوس ميان تعداددستفروشان در بازارهاي حاشيه شهر و حجم ترافيك پیاده در مركز شهر حاكي از آن است كه با افزايش تعداد دستفروشان در بازارهاي حاشيه شهر، ازدحام جمعيت عابرپياده در مركز شهر نيز كاهش می یابد. امااين به معناي حل مشكلات ترافيكي شهر نيست. درتوضيح بيشتر بايد گفت كه هرچند در شهر اهواز به ویژه در مركز اين شهر، مشكلات ترافيكي اعم از ترافيك پياده و ترافيك سواره– همچنان يكي ازاصل مسائل شهري است، ليكن اين مشكلات ناشي از حضور دستفروشان در مركز شهر نيست؛بلكه عمده اين مشكلات ناشي از كوچك بودن مساحت بخش مركزي شهر از يك سو و تمركزكاربر ها ي ي مختلف همچون كاربر ها ي ي اداري،تجاري، مسكوني، درماني در مركز شهر از سوي ديگر
و در نهايت افزايش تعداد مراجعه كنندگان به مركزشهر و نيز افزايش تعداد وسائط نقليه در مركز شهراست ( ها مطابق بخش ي فوق كه اثرات و ماشین ها موتورسيکلت ها  عبوري از مركز شهر به عنوان متغيرهاي مداخله گر، مطرح و اندازه گيري شد و تاكيدشد كه در صورت كنترل اثرات ساير متغيرها مانند ماشین ها ياموتورسيكلتهاي عبوري از مركزشهر، باافزايش تعداددستفروشان در بازارهاي حاشيه شهر،از ازدحام جمعيت مركز شهر نيز كاسته خواهد شد )از سوي ديگر با توجه به اين مسأله كه تعداد اتومبیل های در اكثر شهرهاي ايران روز به روز در حال افزايش است و اين وسيله نقليه سطح قابل توجهي از فضاهاي شهري را به خود اختصاص داده است، بنابراين همه مشكلات ترافيكي شهر به ویژه ترافيك سواره شهري را
در يك عامل يا علت اصلي (در اينجا عامل دستفروشان شهري ) نميتوان جستجو كرد . اين در حالي است كه متأسفانه در بسياري ازسازمان ها و مراكز اداري و اجرايي و بعضاً حتي درمحافل علمي فقط از آثار منفي پديده دستفروشي درشهرها سخن به ميان می آید و در باب مسائل ترافيكي،عوامل مختلف به يك علت اصلي كه آن هم پديده دستفروشي است، تقليل داده يم شوند كه اين كاركاملاً اشتباه و غيرمنطقي است

  راهکارها

توجه به پتانسیل ها مثبت دستفروشان شهري
در زمينه بهبود شرايط اقتصادي و اجتماعي جامعه.
− برطرف نمودن عيوب و تهديدهاي متحمله ازسوی دستفروشان و تدوين برنامه ي از پيش طراحي
شده و بلندمدت، در عوض اقدامات ضربتي، آني و
كوتاه مدت.
− نظارت منسجم و منظم بر فعالي ها متعدد و
پراكنده دستفروشان و اتخ سیاست های  مناسب
جهت جذب و گرد هم آوردن ها آن در ها مكانی
معين.
− شناسنامه دار كردن دستفروشان شهري در محدوده های ويژه طرح ساماندهي در راستاي كنترل ونظارت بيشتر بر آنها
− فراهم نمودن زمینه های لازم براي كاهش اثرات
متغيرهای مداخله گری نظير خودروها وموتورسيکلت ها عبوري از مركز شهر كه در صورت كنترل ها آن همراه با انتقال دستفروشان به بازارهاي حاشيه شهر، حجم ترافيك پياده و سواره نيز كاهش یابد
− تمركززدايي از مركز شهر به لحاظ كاربر های
مختلف و به عبارت ديگر گرفتن عملكردها و
ها نقش ي متنوع و درهم آميخته از مراكز شهري و
انتقال ها آن به ساير نقاط شهر كه ها زمینه كاهش
حضور دستفروشان و در نتيجه كاهش ازدحام
جمعيت در مركز شهر را نيز فراهم خواهد كرد.
− استفاده از پتانسيل مطلوب موتوي
در شهر اهواز جهت كاهش مشكلات ترافيكي با
توجه به فراگير بودن اين پديده در سطح شهراهواز
و با توجه به مزاياي ارزنده آن ازجمله قيمت مناسب،
هزينه پايين نگهداري آن، اشغال فضاي نسبتاً كم و
سرعت مناسب آن و برطرف نمودن تهديدات و
خطرات احتمالي ناشي از آن نظير ميزان بالاي
تصادفات و عدم توجه به موارد ايمني.