مسجد سلیمان خاستگاه ورزش مدرن شنا

به گزارش بازتاب خوزستان از روابط عمومی فدراسیون شنا، شیرجه و واترپلو؛ در چکیده این پژوهش آمده است:مقطع زمان مشترکی که در تمامی متون و یادداشت های موجود ( اینترنتی) درباره تاریخ شنا ایران بیان می شود؛ سال۱۳۱۴ (۱۹۳۵میلادی) و البته در چند مورد معدود ۱۳۱۲خورشیدی (۱۹۳۳میلادی) است، اما در پژوهش انجام شده پیش رو به مستنداتی دست یافته ایم که این پیشینه و زمان آغازین را حداقل به یک دهه قبل و مدرنیزاسیون هم زمان با اکتشاف نفت در جنوب غرب ایران و شهرستان مسجد سلیمان،نخستین شرکت-شهر نفتی ایران و خاورمیانه، عقب می برد!

منابع تاریخی به این اشاره دارد که مسجد سلیمان، مهد ورزش ایران است و استخرهای شنای پانسیون خیام، پانسیون رازی و اسکاچ کرسنت در این شهر ایجاد شده بودند و اینکه؛ مسجد سلیمان در شنا و شیرجه سالها از تیم های رده بالای کشور بود که در این رشته ورزشکارانی در تیم های ملی داشت. مسجد سلیمان تا مدتها گوی سبقت را از سایر شهرها می ربود، بطوریکه در سال های نه چندان دور، قهرمانی این شهر در مسابقات قهرمان کشوری شنا، تیتر جلد مجله ی کیهان ورشی شد.

“جان ویلیامسون” در سال۱۹۲۶ از مسجدسلیمان(مناطق) و دیگر شهرهای نفتی تا آن روز ایجاد شده در خوزستان بازدید و در مورد خدمات رفاهی در مناطق با اشاره به وجود استخرهای شنا اشاره می کند که؛جمعا حدود ۱۰۰۰اروپایی در کمپانی نفت کار می کنند که ۳۵۰ نفر آنها در مسجد سلیمان، ۵۰۰نفر در آبادان تعداد ۷۰نفر در اهواز و گروه های کوچکتر آنها در جاهای دورافتاده در ایستگاه های پمپاژ و مناطق بیابانی هستند.او همچنین اشاره می کند که در آبادان، اهواز و مناطق(مسجدسلیمان) باشگاه‌ هایی وجود دارد.جادار، خوش ساخت و با چنین امکاناتی به عنوان سالن، اتاق بیلارد، اتاق کارت، اتاق مطالعه و معمولاً نیز سالن رقص مجهز صحنه و رختکن برای اجرای تئاتر.منظور ویلیامسون از اروپائیان در گزارش، بیشتر انگلیسی ها هستند.او همچنین اشاره می کند که در مسجد سلیمان مسابقات اسب دوانی هرسال ۳ یا ۴ مرتبه برگزار می شود.استخرهای شنا از سال های قبل در مسجد سلیمان ساخته شده و در آبادان نیز(در آن مقطع زمانی)در دست ساختمان است.او همچنین می افزاید؛در مسجدسلیمان هشت باشگاه برای تفریح و تجمع کارکنان اروپایی و ایرانی ساخته شده است که در ساخت، راحتی، تجهیزات استخر، نمایش سینماتوگراف کنسرت کنفرانس و غیره با بهترین باشگاه های لندن که برای همین منظور ساخته شده اتد برابری می کند.

در مجموع گزارش های این شاهدان عینی تبیین کننده ی این نکته مهم هست که پیشینه ی ورزش شنا در شکل مدرن آن در ایران بسیار قبل تر از تاریخ اشاره شده در متون منتشر شده تا امروز است.

علاوه بر این در نخستین شماره از دوره ی چهارم نشریه”نفت”، بولتن داخلی کمپانی انگلیس و ایران(پرشیا) در ژانویه۱۹۲۸ میلادی برابر با ۱۳۰۶ خورشیدی که طرح جلدی خاص و قابل توجه نیز دارد به برگزاری مسابقات شنا در کلوب آبی تمبی اشاره شده است.

نکته ی جالب در مورد استخرهای مسجد سلیمان این است که حداقل دو استخر تا حدود هشتاد سال بعد از احداث نیز با انجام تعمیرات و مراقب و نگهداری فعال بوده و مورد استفاده قرار می گرفتند که در نوع خود جالب و بدیع است.ابنیه ای که بخشی از “میراث صنعتی” نفت در نخستین شهر نفتی ایران و خاورمیانه محسوب می شوند و البته امروز نیز پس از بازسازی کامل و ایجاد سالن بزرگ مسقف در حال فعالیت هستند.

با بررسی پیشینه ی تحقیق، گزارش های شاهدان عینی و همچنین اسناد و گزارش های مکتوبی که در این مقاله ی پژوهشی مورد بررسی و تحقیق قرار گرفت، باید اذعان نمود؛ پیشینه ی ورزش شنا بصورت مدرن در ایران و خارومیانه بسیار قبل تر از تاریخ ارائه شده ی قبلی؛ یعنی سال های ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۴خورشیدی است و باید شکل گیری و ساخت ابنیه ی مربوط به این روزش مدرن را طی دهه ی اول شکل گیری و فعالیت صنعت نفت در میدان نفتون که بعدتر مسجد سلیمان نامیده شد، بدانیم.

علاقه مندان می توانند نسخه کامل این پژوهش که توسط فرشید خدادادیان – پژوهشگر تاریخ نفت و رئیس مرکز اسناد صنعت نفت ایران و آرام  عیدی پور – شناگر و رکورد دار سابق شنای ایران و بازیکن و مربی سابق تیم ملی واترپولوی ایران انجام شده است از طریق فایل PDF  دریافت کنند.

فرشید خدادادیان